Ο άνθρωπος που έδωσε το όνομα του στις βόμβες Μολότοφ!


Κακώς τις λέμε βόμβες, αφού στην ουσία δεν είναι εκρηκτικός μηχανισμός, αλλά εμπρηστικός.



Σαν σήμερα, στις 25 Φεβρουαρίου 1890, γεννήθηκε στο χωριό Κουκάρκα της Περιφέρειας Κίροφ ο Βιάτσεσλαβ Μιχαήλοβιτς Σκριάμπιν (Вячеслав Михайлович Молотов).

Γιατί απέκτησε το ψευδώνυμο Μολότοφ

Στα μικράτα του ήταν ένα ντροπαλό και ήσυχο παιδί, που βοηθούσε τον πατέρα του στις εμπορικές του ασχολίες. Κατά τη διάρκεια των γυμνασιακών του χρόνων στο Καζάν, εντάχθηκε στο Ρωσικό Σοσιαλδημοκρατικό Εργατικό Κόμμα και ακολούθησε τον Λένιν στην αριστερή του πτέρυγα («Μπολσεβίκοι»). Συνελήφθη δύο φορές για την επαναστατική του δράση (1909 και 1915) και κατά τη διάρκεια της παρανομίας του απέκτησε το ψευδώνυμο Μολότοφ (από τη λέξη «μόλοτ», σφυρί στα ρωσικά), που γρήγορα επισκίασε το πραγματικό του όνομα και τον ακολούθησε σε όλη του τη ζωή.

Μετά την κατάληψη της εξουσίας από τους Μπολσεβίκους του Λένιν το 1917 («Οκτωβριανή Επανάσταση»), εργάστηκε σε διάφορες επαρχιακές κομματικές οργανώσεις. Το 1921 έγινε μέλος και γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής, καθώς και αναπληρωματικό μέλος του Πολιτικού Γραφείου (Πολίτμπιρο) του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης (ΚΚΣΕ). Τον ίδιο χρόνο παντρεύτηκε τη ρωσοεβραία Πολίνα Ζεμτσούζινα (1897-1970), με την οποία απέκτησε μία κόρη.

Υποστήριξε δυναμικά τον Ιωσήφ Στάλιν μετά τον θάνατο του Λένιν (1924) και τον Δεκέμβριο του 1926 προωθήθηκε σε τακτικό μέλος του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΣΕ. Στη συνέχεια απέκτησε τον έλεγχο της Κομματικής Επιτροπής της Μόσχας και απομάκρυνε με σειρά εκκαθαρίσεων όλα τα αντισταλινικά μέλη της (1928-1930). Για τις καλές του υπηρεσίες προς τον Στάλιν, διορίστηκε το 1930 πρόεδρος του Συμβουλίου των Κομισαρίων τού Λαού (δηλαδή πρωθυπουργός της Σοβιετικής Ένωσης), θέση την οποία διατήρησε έως το 1941.

Λίγο πριν από την έκρηξη του Β' Παγκόσμιου Πολέμου, ο Μολότοφ ανέλαβε και τη θέση του κομισάριου (υπουργού) των Εξωτερικών (Μάιος του 1939) και διαπραγματεύθηκε με τη Ναζιστική Γερμανία το σύμφωνο μη επίθεσης, γνωστό ως «Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότοφ», το οποίο υπέγραψε με τον γερμανό ομόλογό του Γιόακιμ φον Ρίμπεντροπ στις 23 Αυγούστου 1939 στη Μόσχα. Το σύμφωνο, που επικρίθηκε από τις δημοκρατικές χώρες της Δύσης και για ιδεολογικούς λόγους, περιλάμβανε κι ένα μυστικό πρωτόκολλο για τον διαμελισμό της Πολωνίας.

Πως έδωσε το όνομα στις βόμβες Μολότοφ

Κοκτέιλ μολότοφ φινλανδικής κατασκευής με σπιρτόξυλο για εμπρηστικό μηχανισμό.

Κατά τη διάρκεια της επίθεσης του Κόκκινου Στρατού εναντίον των Φινλανδών το Νοέμβριο του 1939, ο Μολότοφ σε ραδιοφωνικό του μήνυμα προς τον σοβιετικό λαό υποστήριξε πως η χώρα του δεν έριχνε βόμβες, αλλά «πανέρια» με τρόφιμα στους πεινασμένους Φινλανδούς.

Τότε οι Φινλανδοί ονόμασαν ειρωνικά τις βόμβες αυτές «βόμβες πικ-νικ του Μολότοφ» και ως αντίδραση χρησιμοποίησαν εμπρηστικές φιάλες κατά των σοβιετικών αρμάτων, ονομάζοντές τις, επίσης ειρωνικά, «κοκτέιλ Μολότοφ».

Ο τελευταίος χαρακτηρισμός είναι και η σωστή ορολογία που πρέπει να χρησιμοποιείται για τη βόμβα. Οπότε η λέξη βόμβα είναι λανθασμένος όρος και καταχρηστικός, γιατί δεν πρόκειται για εκρηκτικό μηχανισμό παρά μόνο για εμπρηστικό.

Το σύμφωνο των Σοβιτικών με τους Ναζί

Το όνομα του Μολότοφ έμεινε στην ιστορία για το Γερμανοσοβιετικό Σύμφωνο μη Επίθεσης ή Σύμφωνο Μολότοφ – Ρίμπεντροπ. Υπογράφτηκε στις 23 Αυγούστου 1939 στη Μόσχα ανάμεσα στον Υπουργό Εξωτερικώ της ναζιστικής Γερμανίας Γιοάχιμ φον Ρίμπεντροπ (Joachim von Ribbentrop) και τον πρωταγωνιστή της ιστορίας μας. Την συνθήκη αυτή επικύρωσε το Ανώτατο Σοβιέτ, οκτώ ημέρες μετά, στις 31 Αυγούστου.

Το σύμφωνο έχει χαρακτηριστεί κατάπτυστο, από τον «δυτικό κόσμο» καθώς προέβλεπε ότι σε περίπτωση εδαφικών αναπροσαρμογών όλες οι χώρες ανάμεσα στο Γερμανικό Ράιχ και την Σοβιετική Ένωση θα μοιράζονταν σε σφαίρες επιρροής. Για παράδειγμα η Εσθονία, η Λετονία, το ανατολικό τμήμα της Πολωνίας και η ρουμανική Βεσσαραβία θα περνούσαν στη σοβιετική σφαίρα επιρροής, ενώ το δυτικό τμήμα της Πολωνίας στο Γερμανικό Ράιχ. Την 1η Σεπτεμβρίου του 1939 η Βέρμαχτ εισέβαλε στην Πολωνία σηματοδοτώντας την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Δύο εβδομάδες αργότερα ο Κόκκινος Στρατός εισβάλει με τη σειρά του στα ανατολικά της Πολωνίας κα καταλαμβάνει σιγά σιγά όλες εκείνες τις περιοχές που τέθηκαν υπό σοβιετική επιρροή. Η μοιρασιά της ανατολικής Ευρώπης συνολικά ολοκληρώθηκε τις δύο πρώτες εβδομάδες από την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Γερμανοί και Σοβιετικοί στρατιωτικοί, μυστικές υπηρεσίες και υπάλληλοι της διοίκησης συνεργάστηκαν πολύ στενά.

Η Πολωνία εξαφανίστηκε για δεύτερη φορά από τον πολιτικό χάρτη. Οι χώρες της Βαλτικής, που όπως και η Πολωνία, είχαν αποκτήσει μόλις στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο την ανεξαρτησία τους, έγιναν σοβιετικές δημοκρατίες. Η ρουμανική Βεσσαραβία ενσωματώθηκε στην ουκρανική σοβιετική δημοκρατία. «Έτσι η Ρουμανία πέρασε στην αγκάλη της ναζιστικής Γερμανίας» λέει ο ρουμάνος ιστορικός Κόζμιν Πόπα.

Το τραύμα της γερμανορωσικής συνεργασίας με βαρύτατο κόστος στις άλλες χώρες παραμένει ακόμη μέχρι σήμερα ορατό. Στην Πολωνία το Σύμφωνο Χίτλερ-Στάλιν θεωρείται ότι οδήγησε στην τέταρτη διαίρεση της χώρας μετά τις τρεις προηγούμενες τον 18ο αιώνα, όταν η Πολωνία διαιρέθηκε ανάμεσα στην Ρωσία, την Πρωσία και την Άστρια και εξαφανίστηκε από τον χάρτη. Επιπλέον η σοβιετική εισβολή προκάλεσε τη σύλληψη 22.000 Πολωνών αξιωματικών και αστυνομικών. Την άνοιξη του 1940 οι σοβιετικές μυστικές υπηρεσίες τους μετέφεραν στο Κατίν και σε άλλες δύο περιοχές και τους εκτέλεσαν με σφαίρα στο κεφάλι. Το Σύμφωνο είχε επιπτώσεις και μετά το τέλος του πολέμου. Επειδή η Σοβιετική Ένωση ανήκε στους νικητές του πολέμου οι δυτικές δυνάμεις δεν μπορούσαν να εμποδίσουν να παραμείνουν στη σφαίρα επιρροής της οι χώρες που περιλαμβάνονταν στη παράρτημα του Συμφώνου Χίτλερ - Στάλιν. Αλλά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έπεσε σε λήθη.

Η Ρωσία αποκαλύπτει το αυθεντικό κείμενο της συνθήκης

Για τον «δυτικό κόσμο» στο «σύμφωνο Μολότοφ – Ρίμπεντροπ», κρύβονταν τα «ντοκουμέντα» της «σύμπλευσης» κομμουνισμού – ναζισμού.

Όπως ανέφερε δημοσίευμα στον Guardian στις 23 Αυγούστου 2019, «ογδόντα χρόνια αφότου η Σοβιετική Ένωση και η ναζιστική Γερμανία υπέγραψαν ένα σύμφωνο μη επίθεσης που χώριζε την Ευρώπη σε σφαίρες επιρροής, η Ρωσία εξέθεσε στο κοινό για πρώτη φορά το αυθεντικό κείμενο της συνθήκης Μολότοφ-Ρίμπεντροπ και του μυστικού πρωτοκόλλου της».

Όπως επισημαίνει η βρετανική εφημερίδα, μαζί με τη συνθήκη, στην έκθεση που φιλοξενείται στις εγκαταστάσεις του Κρατικού Αρχείου της Ρωσικής Ομοσπονδίας στη Μόσχα, περιλαμβάνονται έγγραφα από το διάστημα ανάμεσα στην Συμφωνία του Μονάχου το 1938 και την κατάκτηση της Τσεχοσλοβακίας μέχρι το ξέσπασμα του πολέμου. Αυτά τα έγγραφα, σύμφωνα με τους διοργανωτές, επιβεβαιώνουν τους φόβους που έτρεφαν οι Σοβιετικοί ότι η Δύση προσπαθούσε να στρέψει την γερμανική επιθετικότητα ενάντια στη Μόσχα.

«Το μήνυμα στην Ευρώπη είναι σαφές: όλοι εμπλέκονταν», αναφέρει ο αρθογράφος της Guardian και συνεχίζει: «Ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, Σεργκέι Λαβρόφ, που μίλησε στα εγκαίνια της έκθεσης την περασμένη εβδομάδα, ήταν ξεκάθαρος σχετικά με αυτό το ζήτημα: "Υπό τις δεδομένες συνθήκες, η Σοβιετική Ένωση ήταν αναγκασμένη να διασφαλίσει μόνη της την εθνική της ασφάλεια και έτσι υπέγραψε ένα σύμφωνο μη επίθεσης με τη Γερμανία" είπε».

O αρθρογράφος υπενθύμιζε, ότι η Σοβιετική Ένωση αρνούνταν για πολλά χρόνια ακόμα και την ύπαρξη του μυστικού πρωτοκόλλου που όριζε το σύμφωνο Μολότοφ-Ρίμπεντροπ και το αναγνώρισε μόνο, καταδικάζοντάς το, υπό την ηγεσία του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ. Τώρα, η Ρωσία επιχειρεί να κανονικοποιήσει τη συμφωνία μη επίθεσης, υποστηρίζοντας ότι δεν έχει μελετηθεί στο πλαίσιο της σκληρής ρεαλπολιτίκ της Ευρώπης του 1930, εξηγεί ο ίδιος.

O Νίκος Μπογιόπουλος σε άρθρο του με τίτλο "Σύμφωνο Μολότοφ - Ρίμπεντροπ: Γεγονότα και παραχαράξεις"  αναφέρει: « η παγκόσμια ιστοριογραφία – την οποία δεν έγραψαν Σοβιετικοί ή κομμουνιστές – έχει αποφανθεί: Το γερμανοσοβιετικό σύμφωνο μη επίθεσης (και όχι «φιλίας»), το σύμφωνο Μολότοφ – Ρίμπεντροπ της 23 Αυγούστου 1939 αποτέλεσε κίνηση της ΕΣΣΔ που έσωσε την Ευρώπη από τη χιτλερική χολέρα και προέκυψε μόνο μετά την άρνηση Αγγλίας – Γαλλίας για την από κοινού με την ΕΣΣΔ αντιμετώπιση της Γερμανίας. Ήταν μια κίνηση που επέτρεψε στη Σοβιετική Ενωση (σε μια στιγμή που ήδη είχε δεχτεί στο Ανατολικό της μέτωπο την επίθεση των Ιαπώνων) να αναδιοργανώσει τον Κόκκινο Στρατό και την οικονομία της, ώστε να καταφέρει – όπως και έγινε – να συντρίψει την επερχόμενη χιτλερική επίθεση».


Με πληροφορίες από sansimera.gr, wikipedia, Guardian, imerodromos.gr, historypoint.gr, Deutsche Welle, protothema.gr

Σχόλια