Ο Ερντογάν και το παραμύθι του Χότζα! Μία διδακτική ιστορία

Η Ελλάδα πρέπει να είναι σε επαγρύπνηση, να μη συμβιβάζεται, για να μην μείνει με τον τεντζερέ στο χέρι, όπως ο γείτονας του παραμυθιού


Τις προηγούμενες ημέρες παρατηρήθηκε αύξηση της τουρκικής επιθετικότητας στον Έβρο. Οι ειδικοί υποστηρίζουν πως ο Ταγίπ Ερντογάν έχει ηττηθεί σε πέντε μέτωπα, γι'αυτό και κυβερνητικές απέδωσαν την τουρκική επιθετικότητα στο γεγονός, ότι ο Τούρκος πρόεδρος είναι στριμωγμένος.

Από τις αρχές Μαρτίου προσπαθεί να κάνει παζάρια με την Ευρώπη. Με την εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού εκβιάζει τους ηγέτες και μετατρέπει την Ελλάδα σε σάκο του μποξ για αυτά που θέλει να διεκδικήσει. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι έτοιμη να παράσχει επιπλέον βοήθεια ύψους 500 εκατομμυρίων ευρώ για τους Σύρους πρόσφυγες στην Τουρκία και να λάβει και άλλα μέτρα για την αποκλιμάκωση των εντάσεων με την Άγκυρα, στην οποία είχαν χορηγηθεί 5,6 δις Ευρω για το προσφυγικό.

Τα λεφτά τα πήρε ο Ερντογάν δουλειά όμως με το προσφυγικό δεν έκανε. Οι ροές παρέμειναν αμείωτες και τα ελληνικά νησιά του Αιγαίου γέμισαν με μετανάστες. Γι'αυτό παρατηρείται τον τελευταίο καιρό, εξαιτίας της έντασης στον Έβρο, μία υποτυπώδη στήριξη της Ευρώπης στην Ελλάδα μέσω των δηλώσεων Ευρωπαίων ηγετών.

Τη Δευτέρα (17/3) αναπαράχθηκαν στον Τύπο κάποια περίεργα δημοσιεύματα που μιλούσαν για θερμό επεισόδιο μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας στο Αιγαίο πριν το Πάσχα και προέβλεπαν πτώση της νυν πολιτικής ηγεσίας και συγκυβέρνηση μεταξύ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ.

Οι διεκδικήσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο είναι γνωστές και αποτέλεσμα της αναθεωρητικής της πολιτικής, την οποία ο δυτικός κόσμος ηθελημένα ή μη δεν κατεύνασε ποτέ. Και ο Ερντογάν συνεχίζει το παιχνίδι με τους πρόσφυγες.

Με τα δεδομένα που έχουν διαμορφωθεί η όλη κατάσταση θα μπορούσε να παρομοιαστεί με τον μύθο του Νασρεντίν Χότζα με το καζάνι.

Σε ελεύθερη μετάφραση λέει: «Μια μέρα ο Νασρεντίν Χότζα πήγε στο σπίτι του γείτονά του και τον ρώτησε αν μπορεί να του δώσει ένα καζάνι. Ο γείτονας του το έδωσε με ευχαρίστηση, αλλά πέρασε ένας μήνας και ο Χότζας δεν του το επέστρεψε. Τότε ο γείτονας πήγε στο σπίτι του Χότζα, του ζήτησε το καζάνι και εκείνος του έδωσε ένα μεγάλο, μέσα στο οποίο ήταν ένα μικρότερο. “Γιατί δύο καζάνια” αναρωτήθηκε ο γείτονας με τον Χότζα να του απαντά “καλά νέα γείτονα, το καζάνι σου γέννησε”. Μετά από μία μέρα ο Χότζας πήγε ξανά στον γείτονα και ζήτησε το καζάνι του, κάτι που του έδωσε αμέσως με ευχαρίστηση. Ο Χότζας ξανά δεν του το επέστρεψε και ο γείτονας πήγε να του το ζητήσει. “Συλλυπητήρια γείτονα, το καζάνι σου πέθανε” απάντησε ο Χότζας με τον γείτονα να ρωτά εκνευρισμένος “πως γίνεται; πεθαίνουν καθόλου τα καζάνια;” με τον Χότζα να απαντά: “όταν είπα, ότι το καζάνι γέννησε, το πίστεψες, τώρα που λέω, ότι πέθανε, γιατί δεν το πιστεύεις;”».

Βλέπουμε λοιπόν πως κορόιδεψε τον γείτονα, ο οποίος στο τέλος έμεινε με το μικρό τσουκάλι και
ο πονηρός Νασρεντίν Χότζας πήρε το μεγάλο καζάνι. Σε επίπεδο επικαιρότητας λοιπόν, ακόμα και αν ο εχθρός φαίνεται εγκλωβισμένος, η Ελλάδα πρέπει να είναι σε επαγρύπνηση, να μη συμβιβάζεται, για να μην μείνει με τον τεντζερέ στο χέρι, όπως ο γείτονας του παραμυθιού.

By the way, ο Ερντογάν είναι μεγάλος θαυμαστής του Νασρεντίν Χότζα. Εξ ου και η σύνδεση του σήμερα με τον συγκεκριμένο ήρωα. Τον Ιούλιο του 2015 με αφορμή το Διεθνές Φεστιβάλ Νασρεντίν Χότζα του Άκσεχιρ ο Τούρκος πρόεδρος είχε στείλει μήνυμα χαρακτηρίζοντας τη μυθική μορφή προσωποποίηση των ύψιστων αρετών των ανθρώπων της Ανατολίας όπως η ανοχή, η φιλία, η αισιοδοξία και η ειρήνη. 


Τον Νασρεντίν Χότζα γνωρίζουν πολύ καλά στον ΣΥΡΙΖΑ. Τον Νοέμβριο του 2015 του είχε ασκηθεί κριτική από τη Νάντια Βαλαβάνη για τις ρυθμίσεις στο νομοσχέδιο με τα προαπαιτούμενα για τους πλειστηριασμούς και για τις 100 δόσεις.

«Η κυβέρνηση «εμφανίζεται να θεσπίζει μια κάποια "ανακούφιση" των χρεοφειλετών του Δημοσίου κατ’ αναλογία της μεθόδου που πρότεινε ο Νασρεντίν Χότζας στον άνθρωπο που ζούσε σε μια τόσο μικρή καλύβα, που δεν χωρούσε καλά-καλά ο ίδιος: Να κλείνει μέσα κάθε μέρα κι από ένα ακόμα από τα ζώα του και να τη μοιράζεται μαζί τους έως τη στιγμή που θα τα διώξει όλα μαζί. Τότε μόνο θα εκτιμήσει πόσο ευρύχωρή ήταν η καλύβα του», είχε δηλώσει η πρώην αναπληρώτρια υπουργός Οικονομικών τον Αύγουστο του 2015 αποχώρησε από τον ΣΥΡΙΖΑ, λόγω διαφωνίας για την υπογραφή του τρίτου μνημόνιο μία εποχή που αιωρούταν το σκάνδαλο ότι λίγες μέρες πριν από το κλείσιμο των τραπεζών είχε σηκώσει 200.000 ευρώ από την Εθνική Τράπεζα του Ηρακλείου.
 

Και λίγη λαογραφία

Ο Νασρεντίν Χότζα, γνωστότερος στα Ελληνικά ως Ναστραντίν Χότζας (Αραβικά: جحا, η δόξα της πίστης) ήταν δημοφιλής κεντρικός ήρωας μύθων, παροιμιών, ανεκδότων που κυκλοφορούσαν ευρύτατα σε όλες τις κοινωνικές τάξεις της Μέσης Ανατολής, συμπεριλαμβανόμενης και της Τουρκίας. Παρουσιάζεται ως τύπος σούφι, φιλόσοφου ανατολίτη, οπλισμένος με φιλοσοφική εγκαρτέρηση στις αντιξοότητες της ζωής, πάντοτε ετοιμόλογος με ελευθερία εκφράσεων, πολλές φορές και με αισχρολογίες. Έμεινε στη μνήμη και την παράδοση της Ανατολής για τις αστείες ιστορίες και τα ανέκδοτά του.

Ο Νασρετίν Χότζα
στο μουσείο κέρινων ομοιωμάτων στο Εσκισεχίρ
Οι διηγήσεις για τον Χότζα, οι οποίες είναι δημοφιλείς σε όλο τον κόσμο με αποτέλεσμα η UNESCO να θεσπίσει το 1996-1997 ως «Διεθνές Έτος Νασρεντίν Χότζα», μπορεί να είναι παράδοξες, απλοϊκές αλλά έχουν βαθύτερα νοήματα, τα οποία γίνονται κατανοητά μέσα από τη διήγηση.

Στο χώρο των Βαλκανίων η μορφή του απαντάται τόσο σε αστικό περιβάλλον όσο και στο χώρο των παραδοσιακών ορεινών κοινοτήτων. Ιδιαίτερα στα πομακοχώρια της Θράκης οι αστείες ιστορίες του ανεκδιήγητου χότζα αποτελούν μία από τις δημοφιλέστερες αφηγηματικές κατηγορίες.

Εκεί θυμούνται συχνά τα ανέκδοτα του Νασραντίν. Δεν είναι τυχαίο ότι η παράδοση αυτή είναι ζωντανή τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες κάθε ηλικίας. Ακόμα και μικρά παιδιά, μιλώντας μεταξύ τους διασκεδάζουν με τα ανέκδοτα του ξακουστού χότζα, τα οποία συνυπάρχουν πλέον στη συζήτησή τους παράλληλα με άλλα ανέκδοτα (για τις ξανθές κλπ).

Υποστηρίζεται ότι γεννήθηκε τον 13ο αιώνα κάπου στο Μεγάλο Κορασάν και ότι διατηρούσε φιλία με τον Ταμερλάνο. Κατ΄ άλλους γεννήθηκε στο Σιβρή Χισάρ στη Μικρά Ασία περί τον 15ο με 16ο αιώνα. Το επάγγελμά του ήταν καδής (ιεροδίκης) και Μουλάς (ιεροδιδάσκαλος). Πέθανε και τάφηκε στο Ακσεχίρ κοντά στο Ικόνιο όπου υποστηρίζεται ότι υπήρχε ο τάφος του ένα μικρό «τουρμπέ», (=μαυσωλείο).

Ο μύθος με το καζάνι σε κεντρικό δρόμο
του Εσκισεχίρ

Η εκδοχή πάντως ότι όλοι οι σχετικοί μύθοι του Ναστραντίν πλάστηκαν από τον ίδιο είναι εσφαλμένη, γιατί απλούστατα πολλά αναφέρονται σε πολύ διαφορετικές περιόδους. Ακόμη πολλά ανέκδοτα μπορεί ν΄ αναφέρονται στο όνομά του, αλλά είναι βέβαιο ότι άλλοι είναι οι δημιουργοί τους που παρέμειναν αφανείς αφηγητές. Πάντως, σημειώνεται ότι από τις πλείστες εκδόσεις των ιστοριών του Ναστραντίν σε ξένες γλώσσες, η μετάφραση στην ελληνική ήταν το περισσότερο διαδεδομένο στην Ελλαδική χώρα από την εποχή της οθωμανικής περιόδου και συνεχίστηκε στην ελεύθερη Ελλάδα τουρκικό βιβλίο.

Πολλά έθνη της Μέσης Ανατολής θεωρούν τον Νασρεντίν δικό τους, όπως οι Αφγανοί, Άραβες, Πέρσες,Τούρκοι και Ουζμπέκοι). Το όνομά του γράφεται διαφορετικά σε κάθε γλώσσα και πριν ή μετά από αυτό αναφέρονται οι τίτλοι Χότζας, Μουλάς ή Εφέντι.

Ο μύθος με το καζάνι που γέννησε υπάρχει και σε video animation, στο οποίο μπορείτε να του ρίξετε του μια ματιά, αν ξέρετε τουρκικά, αλλά κυκλοφορεί παντού στο διαδίκτυο. Σας προτείνουμε την απόδοση του schooltime.gr, το οποίο δημοσιεύει σε pdf το βιβλίο Ευτράπελες Ιστορίες, σε μετάφραση του Κώστα Τρικογλίδη (πατήστε εδώ).


Δείτε βιβλίο με ιστορίες του Νασρεντίν Χότζα μεταφρασμένο από την τουρκική γλώσσα στη Σμύρνη το 1848:


Με πληροφορίες από skai.gr, Καθημερινή, bankingnews.gr, infognomonpolitics.gr, pontos-news.gr, pentampostagma.gr Yabanci Dilim Turkce, «Νεώτερο Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ηλίου», Νασρεντίν Χότζας-Ιστορίες και χωρατά από τη Μικρά Ασία και τον ελλαδικό χώρο, Εκδοση ΤΑ ΝΕΑ-Κέντρο Ανατολικών Γλωσσών και Πολιτισμο, wikipedia, Balmumu Müzesi, gezipgordum.com, stougiannidis.gr, pomakohoria.blogspot.com, trt.net.tr, www.schooltime.gr

Σχόλια