1984, ένα ακριβές πορτρέτο του μέλλοντος


8 Ιουνίου 1949: Ο Τζορτζ Όργουελ εκδίδει το εμβληματικό μυθιστόρημά του «1984». Ο βρετανός συγγραφέας, κατά κόσμον Έρικ Άρθουρ Μπλαιρ, ο οποίος πριν καταξιωθεί λογοτεχνικά υπήρξε αυτοκρατορικός αστυνομικός, σε πάνω από 300 σελίδες συνθέτει ένα ακριβές πορτρέτο του μέλλοντος σκιαγραφόντας αριστουργηματικά και συνάμα εφιαλτικά το ολοκληρωτικό αστυνομικό κράτος, όπου τα πάντα εξελίσσονται υπό την παρακολούθηση του ολοκληρωτικού καθεστώτος του Μεγάλου Αδελφού.

Παρακολουθεί συνεχώς τους πάντες και τα πάντα μέσα από αμέτρητες διαδραστικές τηλεοθόνες, ασκεί τον απόλυτο έλεγχο στις πράξεις και τις συνειδήσεις. Όλα προσαρμόζονται στη μία και μοναδική αλήθεια, αυτή που πρεσβεύει το Κόμμα, ο μόνος αλάθητος μηχανισμός, του οποίου προσωποποίηση είναι ο Μεγάλος Αδελφός. Όλα, ακόμα και το παρελθόν: όποιος ελέγχει το παρελθόν ελέγχει το μέλλον, και όποιος ελέγχει το παρόν ελέγχει το παρελθόν.

Το έγκλημα της σκέψης είναι θανάσιμο αμάρτημα. Γι' αυτό πρέπει να εξαλειφθεί οτιδήποτε οδηγεί στη διάπραξή του: ελευθερία, γλώσσα, ανθρώπινα αισθήματα. Και όποιος υποπέσει σε έγκλημα σκέψης, πρέπει να οδηγηθεί στον θάνατο αναμορφωμένος.

Το αλληγορικό μυθιστόρημα του Όργουελ ενέπνευσε στην ουσία τον Άντριου Νίκολ να γράψει το σενάριο για την ταινία «The Truman Show», η οποία προβλήθηκε στους κινηματογράφους το 1998 και αποτέλεσε την 11η μεγαλύτερη εισπρακτική επιτυχία παγκοσμίως εκείνη τη χρονιά (264,1 εκατ.δολάρια). Πρόκειται για θρίλερ επιστημονικής φαντασίας, στο οποίο ο ήρωας (Τζιμ Κάρεϊ) ζει τo μεγαλύτερο μέρος της ζωής του μπροστά στην κάμερα, πρωταγωνιστώντας χωρίς ο ίδιος να έχει ιδέα, στο δικό του σόου. Η ζωή του γυρίζεται από χιλιάδες κρυμμένες κάμερες και μεταδίδεται 24 ώρες τη μέρα ζωντανά σε ολόκληρο τον κόσμο, επιτρέποντας στον δημιουργό του σόου Κριστόφ να αιχμαλωτίσει το αληθινό συναίσθημα και την ανθρώπινη συμπεριφορά σε διάφορες καταστάσεις.

Ο ήρωας συνειδητοποιεί, ότι όλη η ζωή του είναι στημένη και προσπαθεί να πάρει τα ηνία του βίου στα χέρια του. Προσπαθεί να δραπετεύσει από τη σκλαβιά του, όπως ο κρατούμενος που απελευθερώθηκε από τα δεσμά του στην Αλληγορία του Σπηλαίου που περιγράφεται στην Πολιτεία του Πλάτωνα. Και τα καταφέρνει μπροστά σε παγκόσμια τηλεοπτική μετάδοση. Οι τηλεθεατές που τον παρακολουθούν, από όταν ήταν έμβρυο στην κοιλιά της μάνας του, επικροτούν την εύρεση της αλήθειας. Όταν το σόου διακόπτεται μπροστά στα μάτια τους με την έξοδο του ήρωα το μόνο πράγμα που κάνουν είναι απλά να... αλλάξουν κανάλι.

Λίγα χρόνια μετά ο Μεγάλος Αδελφός γίνεται οικεία εικόνα μέσω της τηλεόρασης με τα διάφορα τηλεοπτικά σόου που προβάλλονται να νομιμοποιούν την εισβολή στην ιδιωτικότητα, αφού έτσι και αλλιώς τα δικαιώματα παραχωρούνται ελεύθερα. «Εκείνο που καθιστά ανατριχιαστικά προφητικό το 1984 είναι η διαπίστωση ότι σήμερα όχι μόνο ο Μεγάλος Αδελφός βρίσκεται παντού, αλλά και ότι δεν είναι λίγοι όσοι συνεπαίρνονται από τη "χαρά" της σκλαβιάς. Χιλιάδες άνθρωποι στη Δύση θα το θεωρούσαν μεγάλη τύχη να τους κλείσουν στο σπίτι του Μεγάλου Αδελφού. Περνώντας από την ανάκριση, που είναι η καθεστωτική μορφή της πλύσης εγκεφάλου, ο ήρωας του Όργουελ καταλήγει στο τέλος με δάκρυα χαράς στα μάτια να "συνειδητοποιήσει" ότι ανέκαθεν αγαπούσε τον Μεγάλο Αδελφό», έγραφε τον Μάρτιο του 2002 στο Βήμα ο συγγραφέας Αναστάσης Βιστωνίτης με αφορμή τον τηλεοπτικό Big Brother, το οποίο ετοιμάζεται να επανέλθει στην ελληνική τηλεόραση.

Σχόλια