Το ματς του θανάτου και η μεγάλη απόδραση των «11»! (vid)

 

Ένα ποδοσφαιρικό παιχνίδι κατά τη διάρκεια της εποχής που μεταφέρθηκε στη μεγάλη οθόνη

Το «Ματς του θανάτου». Με αυτήν την ονομασία έμεινε στην ιστορία η ποδοσφαιρική αναμέτρηση, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 9 Αυγούστου 1942, στο γερμανοκρατούμενο Κίεβο μεταξύ Γερμανών στρατιωτών και μιας ομάδας Ουκρανών αρτοποιών. Οι Ουκρανοί νίκησαν, αλλά αντιμετώπισαν την εκδικητική μανία των Γερμανών κατακτητών.

Ραχοκοκαλιά της ουκρανικής ομάδας ήταν παίκτες που αγωνίζονταν πριν από τον πόλεμο στη Δυναμό Κιέβου, ενώ συμβολή είχαν και παίκτες της Λοκομοτίβ. Η νέα ομάδα ονομάστηκε Σταρτ (FC Start) και στο κατοχικό τουρνουά σημείωνε τη μία νίκη μετά την άλλη και μάλιστα με μεγάλα σκορ, κερδίζοντας Ούγγρους συνεργάτες των ναζί, Ρουμάνους στρατιώτες και στο τέλος και τους Γερμανούς, με αποτέλεσμα να τονωθεί το ηθικό των υπόδουλων Ουκρανών.

Επιχειρώντας να ρεφάρουν, οι Γερμανοί έφεραν την επίλεκτη ομάδα της Λουφτβάφε, τη Φλάκερφ, που όμως ηττήθηκε με 5-1 από τη Σταρτ στις 6 Αυγούστου του 1942.

Με απειλές του τύπου «ηττηθείτε για να μην πεθάνετε» και διαιτητή από τα SS, στις 9 Αυγούστου, οι Ουκρανοί αρνήθηκαν να κάνουν τον ναζιστικό χαιρετισμό μέσα στο γήπεδο και κέρδισαν με 5-3 τους ναζί στον αγώνα-ρεβάνς, όπου η εφαρμογή των κανόνων του αγώνα ήταν σκανδαλώδης υπέρ των Γερμανών.

Αν και ευρέως γνωστό είναι ότι στη συνέχεια εκτελέστηκαν όλοι, η αλήθεια είναι ότι κάποιοι συνελήφθησαν και τους πήγαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, όπου βασανίστηκαν και ακολούθως εκτελέστηκαν (κατηγορήθηκαν σαν συνεργάτες των Σοβιετικών), ενώ κάποιοι διέφυγαν ανακατεμένοι με με το πλήθος των θεατών του αγώνα.

Η ιστορία ενέπνευσε τον σκηνοθέτη Τζον Χιούστον να γυρίσει την ταινία «Victory» του 1981, η οποία στην Ελλάδα τιτλοφορήθηκε ως «Η Μεγάλη Απόδραση» σε σενάριο των Γιάμπο Γιαμπλόνσκι, Τζόρτζιε Μιλίτσεβιτς, Τζεφ Μαγκουάιρ, Έβανς Τζόουνς. Πρόκειται για μία χολιγουντιανή παραγωγή διάρκειας 1 ώρα και 56 λεπτά, στην οποία τα αληθινά γεγονότα πλάθονται με τέτοιο τρόπο, ώστε η ταινία να έχει ευτυχισμένο τέλος, αγγλιστί... happy end. Παρ' όλα αυτά θεωρείται μια από τις πλέον κλασικές περιπέτειες στην ιστορία του σινεμά.

Η υπόθεση και οι πρωταγωνιστές

Σε ένα στρατόπεδο πολέμου στη Γερμανία, το 1943, μια ομάδα από φυλακισμένους Άγγλους, και Αμερικάνους στρατιώτες και αξιωματικούς σύμμαχους, δέχεται να αντιμετωπίσει σ’ έναν ποδοσφαιρικό αγώνα τη γερμανική ομάδα, χρησιμοποιώντας την ευκαιρία για να οργανώσει την απόδρασή της .

Η παραγωγή θέλησε να ανοίξει όσο το δυνατόν περισσότερο τη βεντάλια των αληθινών ποδοσφαιριστών και έτσι στο κλαμπ των αιχμαλώτων βρέθηκαν ο Κάζιμιρ Ντέινα, μέγας μπαλαδόρος και αρχηγός της Εθνικής Πολωνίας, ο Νορβηγός Χάλβαρ Θόρεσεν και ο συμπαίκτης του στην ολλανδική ομάδα FC Twente, Δανός Σόρεν Λίντστεντ, ο οποίος δέχθηκε όταν ο πολύ γνωστότερος συμπατριώτης του Αλαν Σίμονσεν αρνήθηκε την προσφορά.

Στο παιχνίδι ο Θόρεσεν αντικαθιστά τον Ολλανδό Κο Πρινς (που ήταν 43 χρόνων όταν έπαιξε στην ταινία), ενώ ένας Βέλγος, ο αμυντικός Πολ φαν Χιμστ, βρίσκεται επίσης στην αρχική ενδεκάδα.

 

Μόλις δύο βρέθηκαν στην ομάδα των αιχμαλώτων και αυτοί δεν είχαν ιδέα από ποδόσφαιρο. Αυτό δεν εμπόδισε όμως τον Μάικλ Κέιν να φορέσει το περιβραχιόνιο του αρχηγού στο κέντρο της άμυνας και τον Αμερικανό Σιλβέστερ Σταλόνε να καθίσει κάτω από τα δοκάρια του τέρματος όταν ο κανονικός τερματοφύλακας (τον οποίο υποδύθηκε ο ιρλανδός αριστερός μέσος Κέβιν Ο’ Κάλαγκαν) τραυματίζεται επί τούτου για το σχέδιο της απόδρασης.

Η ιδέα ήταν ότι ο ήρωας του Σταλόνε, λοχαγός Ρόμπερτ Χατς, παρότι Αμερικανός, κάτι μπορούσε να κάνει ως γκολκίπερ, αφού οι παίκτες του αμερικανικού φούτμπολ είναι συνηθισμένοι να πηδούν για να πιάσουν την μπάλα στον αέρα. Αν υπάρχει καλή θέληση, όλα μπορούν να γίνουν. Ο Σταλόνε αποκρούει πέναλτι σε ένα πλονζόν που θα ζήλευε ακόμη και ο Γκόρντον Μπανκς που υπήρξε σύμβουλός του στα γυρίσματα της ταινίας.

 

 

Η αμφισβήτηση της ιστορίας

Με την ιστορία αυτή μεγάλωσαν γενιές και γενιές σοβιετικών πολιτών, αλλά σήμερα η ορθότητά της αμφισβητείται από Ουκρανούς ιστορικούς και αυτόπτες μάρτυρες του γεγονότος.

Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, ιστορικοί και δημοσιογράφοι (Χοτσαρένκο, Χίντα, Κουζμίν κ.ά.α) της ανεξάρτητης πλέον Ουκρανίας, άρχισαν να ερευνούν το περιστατικό και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο για ένα προπαγανδιστικό κόλπο των σοβιετικών, που σκοπό είχε την ανύψωση του ηθικού των πολιτών. Ερευνώντας αρχεία και συμβουλευόμενοι αυτόπτες μάρτυρες, διαπίστωσαν ότι οι παίκτες της «Σταρτ» ούτε απειλήθηκαν στο ημίχρονο, ούτε ο διαιτητής ήταν μέλος των SS. Μάλιστα, οι ηττημένοι Γερμανοί αναγνώρισαν ιπποτικά την ήττα τους και συνεχάρησαν τους αντιπάλους του.

Σύμφωνα με τον ιστορικό Βολοντιμίρ Χίντα, τα ματς αυτού του τύπου ήταν ρουτίνα στην κατεχόμενη Ουκρανία και τις περισσότερες φορές κέρδιζαν οι Ουκρανοί (60 νίκες, έναντι 36 των Γερμανών και 15 ισοπαλιών). Βέβαια, δέκα μέρες αργότερα εννέα παίκτες της «Σταρτ» συνελήφθησαν και οι περισσότεροι από αυτούς εκτελέστηκαν ή πέθαναν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, επειδή ήταν πράκτορες της NKVD (προδρόμου της KGB), σύμφωνα με τις κατοχικές αρχές.

ΠΗΓΕΣ: sansimera.gr, «Αθλητισμός και Κοινωνικά Κινήματα» (εκδόσεις «Νότιος Άνεμος», συγγραφέας Νάσος Μπράτσος), nostimonimar.gr, imdb.com, e-stage.gr

 


Σχόλια